1 Hij daalde de berg af en grote mensenmassa’s volgden Hem.

Genezingen en navolging

Matteüs 8:2

NBV
die aan huidvraat leed
NBV21
die door een huidziekte onrein was

In plaats van het woord ‘melaats’ gebruikt de NBV het woord ‘huidvraat’. Dat was een stap vooruit, want melaats is een ander woord voor lepra, ook bekend als ‘de ziekte van Hansen’, en dat is heel iets anders dan waar het in de Bijbel over gaat. Het misverstand ontstond doordat het Griekse woord lepra, dat van oorsprong, en ook in het Nieuwe Testament, een huidziekte aanduidt, in latere eeuwen gebruikt werd voor een heel andere ziekte: het huidige lepra. In de Bijbel gaat het om huidziekten.

De NBV koos voor de bijzondere term ‘huidvraat’ (een neologisme) omdat daarmee in Leviticus 13 een verband gelegd kon worden tussen ‘huidvraat’ bij mensen en andere vormen van ‘vraat’ in muren en op stoffen. Deze oplossing werkt goed voor Leviticus 13. Maar op de andere plaatsen in de Bijbel werkt ‘huidvraat’ minder goed: het element ‘vraat’ blijkt bij lezers vaak een beeld van ernstige fysieke toetakeling op te roepen. Dat is echter niet de bedoeling van het bijbelse begrip. In de Bijbel staat iets anders op de voorgrond: onreinheid. Het grote punt van deze bijbelse huidziekte is dat het iemand onrein maakte, waardoor die persoon buiten het sociale leven kwam te staan. Het is niet voor niets dat in Matteüs 8:2 de zieke tegen Jezus zegt: ‘Heer, als U wilt, kunt U mij rein maken.’ Natuurlijk gaat het om genezing van de huidziekte, maar wat voorop staat – in alle gevallen in de Bijbel – is het weer rein worden.

In de NBV21 kiezen we een nieuwe oplossing: een vertaling waarin het belangrijkste element, de onreinheid, wordt genoemd. Het gaat om een huidziekte die onreinheid veroorzaakt. Dát is de kern, en dat moet in de vertaling worden overgebracht.

Voor een uitgebreide bespreking van deze kwestie: Matthijs de Jong, Saskia van der Lingen, Jaap van Dorp, ‘Huidvraat: vertaalvondst of jeukwoord’, Met Andere Woorden 38/2 (2019), 6–27.

2 Er kwam iemand naar Hem toe die door een huidziekte onrein was. Hij wierp zich voor Hem neer en zei: ‘Heer, als U wilt, kunt U mij rein maken.’ 3 Jezus strekte zijn hand uit, raakte hem aan en zei: ‘Ik wil het, word rein.’ En meteen was hij van zijn ziekte gereinigd. 4 Jezus zei tegen hem: ‘Denk erom dat u er met niemand over praat, maar ga u aan de priester laten zien en breng als getuigenis voor de mensen het offer dat Mozes heeft voorgeschreven.’

5 Toen Hij Kafarnaüm binnenging, kwam er een centurio naar Hem toe die Hem om hulp smeekte. 6 ‘Heer,’ zei hij, ‘mijn knecht ligt thuis verlamd op bed en lijdt hevige pijn.’ 7 Jezus antwoordde hem: ‘Ik zal meegaan en hem genezen.’ 8 Daarop zei de centurio: ‘Heer, ik ben het niet waard dat U onder mijn dak komt. Spreek slechts een enkel woord en mijn knecht zal genezen. 9 Ook ik ben iemand die onder andermans gezag staat en zelf weer soldaten onder zich heeft, en als ik tegen een soldaat zeg: “Ga!”, dan gaat hij, en tegen een andere: “Kom!”, dan komt hij, en als ik tegen mijn slaaf zeg: “Doe dit!”, dan doet hij het.’ 10 Toen Jezus dit hoorde, verbaasde Hij zich en Hij zei tegen degenen die Hem volgden: ‘Ik verzeker jullie: bij niemand in Israël heb Ik zo’n groot geloof gevonden. 11 Ik zeg jullie dat velen uit het oosten en uit het westen zullen komen en met Abraham, Isaak en Jakob zullen aanliggen bij het feestmaal in het koninkrijk van de hemel, 12 maar de erfgenamen van het koninkrijk zullen worden verbannen naar de uiterste duisternis; daar zullen zij jammeren en knarsetanden.’ 13 Tegen de centurio zei Jezus: ‘Ga naar huis. Zoals u het geloofd hebt, zo zal het gebeuren.’ Op hetzelfde moment genas zijn knecht.

14 Toen Jezus het huis van Petrus was binnengegaan, zag Hij diens schoonmoeder met koorts in bed liggen. 15 Hij raakte haar hand aan en de koorts verliet haar. Ze stond op en begon voor Hem te zorgen.

16 Bij het vallen van de avond brachten ze vele bezetenen bij Hem. Met een enkel woord dreef Hij de geesten uit, en allen die ziek waren genas Hij. 17 Zo moest in vervulling gaan wat gezegd is door de profeet Jesaja: ‘Hij was het die onze ziekten wegnam en onze kwalen op zich heeft genomen.’

18 Toen Jezus de mensenmassa om zich heen zag, gaf Hij bevel naar de overkant te varen. 19 Maar een schriftgeleerde kwam op Hem af en zei: ‘Meester, ik zal U volgen waarheen U ook gaat.’ 20 Jezus zei tegen hem: ‘De vossen hebben holen en de vogels hebben nesten, maar de Mensenzoon heeft geen plaats waar Hij zijn hoofd te ruste kan leggen.’ 21 Een ander, een van zijn leerlingen, zei: ‘Heer, sta me toe eerst terug te gaan om mijn vader te begraven.’ 22 Maar Jezus zei tegen hem: ‘Volg Mij en laat de doden hun doden begraven.’

Naar de overkant van het meer

23 Hij stapte in de boot en zijn leerlingen volgden Hem. 24 Plotseling begon het meer enorm te kolken, zodat de boot bijna door de golven werd verzwolgen. Maar Jezus sliep. 25 Ze maakten Hem wakker en riepen: ‘Red ons, Heer, we vergaan!’ 26 Hij zei tegen hen: ‘Waarom zijn jullie zo angstig, kleingelovigen?’ Toen stond Hij op en sprak de wind en het water bestraffend toe, en het meer kwam geheel tot rust. 27 De mensen stonden verbaasd en zeiden: ‘Wat is dit toch voor iemand, dat zelfs de wind en het water Hem gehoorzamen?’

28 Toen Hij aan de overkant in het gebied van de Gadarenen kwam, liepen Hem vanuit de grafspelonken twee bezetenen tegemoet. Ze waren zo gevaarlijk dat niemand daarlangs kon gaan. 29 Ze begonnen te schreeuwen en te roepen: ‘Wat hebben wij met Jou te maken, Zoon van God? Ben Je hier gekomen om ons pijn te doen nog voordat de tijd daarvoor is aangebroken?’ 30 Een eind verderop werd een grote kudde varkens gehoed. 31 De demonen smeekten Hem: ‘Als Je ons uitdrijft, stuur ons dan naar die kudde varkens.’ 32 Hij antwoordde hun: ‘Vooruit!’ Ze verlieten de twee mannen en trokken in de varkens. Toen stormde de hele kudde van de steile helling af het meer in, en de dieren kwamen om in de golven. 33 De varkenshoeders sloegen op de vlucht, en toen ze in de stad kwamen vertelden ze alles, ook wat er met de bezetenen gebeurd was. 34 Nu trok de hele stad uit, Jezus tegemoet. En toen ze Hem zagen, verzochten ze Hem dringend hun gebied te verlaten.

Heb jij de NBV21 al gereserveerd?

De NBV21 is de bijbelvertaling van de 21e eeuw. De NBV21 combineert al het goede van de NBV met alles wat er nog beter kon. Het resultaat: een vertaling die vertrouwd voelt en als nieuw. De NBV21 verschijnt in oktober 2021.